ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ
«Κατσιμήτρος, ο Στρατηγός που Κράτησε τα Σύνορα»α΄ μέρος
Ο ΗΓΕΤΗΣ της θρυλικής 8ης Μεραρχίας που σταμάτησε τους Ιταλούς
«Η 8η Μεραρχία έχει την απόφασιν να παρασύρη τον αντίπαλον επί της οργανωμένης ,κατά το μάλλον και ήττον,τοποθεσίας Ελαίας και αφού επιφέρει εις τούτον φθοράν δια γενικής αντεπιθέσεως,θα επιδιώξει να τον απορρίψη πέραν των συνόρων,αποκτόπουσα αυτόν από τας γραμμάς συγκοινωνιών και ανεφοδιασμού του…».
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από τη διαταγή που εξέδωσε ο διοικητής της 8ης Μεραρχίας προς τις μονάδες του στις 23 Σεπτεμβρίου 1940, σχεδόν έναν μήνα πριν από την ιταλική επίθεση. Η διαταγή αυτή αποκαλύπτει με σαφήνεια τα σχέδια, την αποφασιστικότητα και τη στρατηγική σκέψη του Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, ο οποίος ήδη προετοιμαζόταν για μια σκληρή αμυντική αναμέτρηση στην Ήπειρο.
«Κατσιμήτρος, ο Στρατηγός που Κράτησε τα Σύνορα»α΄ μέρος
Ο ΗΓΕΤΗΣ της θρυλικής 8ης Μεραρχίας που σταμάτησε τους Ιταλούς
«Η 8η Μεραρχία έχει την απόφασιν να παρασύρη τον αντίπαλον επί της οργανωμένης ,κατά το μάλλον και ήττον,τοποθεσίας Ελαίας και αφού επιφέρει εις τούτον φθοράν δια γενικής αντεπιθέσεως,θα επιδιώξει να τον απορρίψη πέραν των συνόρων,αποκτόπουσα αυτόν από τας γραμμάς συγκοινωνιών και ανεφοδιασμού του…».
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από τη διαταγή που εξέδωσε ο διοικητής της 8ης Μεραρχίας προς τις μονάδες του στις 23 Σεπτεμβρίου 1940, σχεδόν έναν μήνα πριν από την ιταλική επίθεση. Η διαταγή αυτή αποκαλύπτει με σαφήνεια τα σχέδια, την αποφασιστικότητα και τη στρατηγική σκέψη του Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, ο οποίος ήδη προετοιμαζόταν για μια σκληρή αμυντική αναμέτρηση στην Ήπειρο.
Η απόφαση του στρατηγού να οργανώσει την άμυνα της 8ης Μεραρχίας στην τοποθεσία Ελαίας–Καλαμά δεν ήταν μια αυθαίρετη ενέργεια, αλλά κινήθηκε μέσα στο πλαίσιο των γενικών οδηγιών του Γενικού Στρατηγείου. Ο Αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος είχε δώσει στον Κατσιμήτρο σημαντικά περιθώρια πρωτοβουλίας, επιτρέποντάς του να προσαρμόζει τις κινήσεις του ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η επιτυχής απόκρουση της ιταλικής επίθεσης και η σταθερή άμυνα στο Καλπάκι, υπό την καθοδήγησή του, τον ανέδειξαν σε μία από τις πιο μεγάλες μορφές της εποποιίας του 1940.
Η πορεία του μέχρι και το 1940
Ο Χαράλαμπος Κατσιμήτρος γεννήθηκε το 1886 στον Κλειτσό Ευρυτανίας. Κατατάχθηκε εθελοντής στον ελληνικό στρατό το 1904, σε ηλικία 18 ετών, και υπηρέτησε αρχικά ως δεκανέας και λοχίας σε ευζωνικά τάγματα. Φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή Υπαξιωματικών και το 1913 ονομάστηκε ανθυπολοχαγός Πεζικού. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους στο μέτωπο της Ηπείρου και το 1914 προβιβάστηκε σε υπολοχαγό. Κατά τον Εθνικό Διχασμό δεν αναμίχθηκε ενεργά και δεν εντάχθηκε σε πολιτικά στρατόπεδα, γεγονός που του επέτρεψε να συνεχίσει κανονικά τη στρατιωτική του σταδιοδρομία χωρίς διώξεις και μετά το 1917.
Κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία ο Κατσιμήτρος διακρίθηκε ιδιαίτερα στη μάχη του Αφιόν Καραχισάρ τον Αύγουστο του 1922. Το τάγμα του υπερασπίστηκε το στρατηγικό ύψωμα Χασάν Μπελ απέναντι στις τουρκικές δυνάμεις και, παρά τον τραυματισμό του στο πόδι, συνέβαλε ώστε η θέση να μην καταληφθεί.Για την ανδρεία που επέδειξε στα πεδία των μαχών σε όλη τη δεκαετία των μεγάλων πολέμων (1912-1922), ο Κατσιμήτρος τιμήθηκε τρεις φορές με το Χρυσό Αριστείο Ανδρείας,
Μετά το 1922 συνέχισε σταθερά τη στρατιωτική του πορεία, μακριά από τα πολιτικά κινήματα της εποχής που συνταράσσουν τη χώρα και στα οποία πρωταγωνιστούν συχνά στρατιωτικοί. Το 1923 προβιβάστηκε σε αντισυνταγματάρχη, υπηρέτησε στο Υπουργείο Στρατιωτικών και στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, ενώ φοίτησε και στην Ανωτέρα Σχολή Πολέμου. Το 1926 ανέλαβε τη διοίκηση του 15ου Συντάγματος Πεζικού, αργότερα έγινε διοικητής Πεζικού της VIII Μεραρχίας και το 1930 προήχθη σε συνταγματάρχη.
Η σταδιοδρομία του συνεχίστηκε ανοδικά: το 1936 ανέλαβε τη διοίκηση της ΙΧ Μεραρχίας, τον Ιανουάριο του 1937 προβιβάστηκε σε υποστράτηγο και τον Φεβρουάριο του 1938 τοποθετήθηκε διοικητής της VIII Μεραρχίας Ηπείρου στα Ιωάννινα, θέση από την οποία θα συνδεθεί άμεσα με τα γεγονότα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940.
Συναγερμός...οι Ιταλοί εισβάλλουν στην Αλβανία
6 Απριλίου 1939... Η Ιταλία εισβάλει στην Αλβανία.Η απειλή για την Ελλάδα είναι άμεση.Ο Χαράλαμπος Κατσιμήτρος θα βρεθεί μπροστά στην πιο μεγάλη στιγμή της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας.Είναι διοικητής της παραμεθόριας VIII Μεραρχίας στην Ήπειρο που βλέπει τα ιταλικά στρατεύματα να παρατάσσονται απέναντι από τα ελληνικά σύνορα.Οι ελληνικές δυνάμεις στα σύνορα είναι ελάχιστες και χωρίς την υποστήριξη οχυρωματικών έργων, αφού μέχρι τότε δεν υπήρχε σοβαρός κίνδυνος εχθρικής επίθεσης,από αυτήν την πλευρά των συνόρων.Τα μεγάλα οχυρωματικά έργα,η περίφημη "Γραμμή Μεταξα΄" είχαν γίνει στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα για να αποτρέψουν την υπαρκτή και διαρκή βουλγαρική απειλή.
Η κυβέρνηση Μεταξά στέλνει εσπευσμένα ενισχύσεις στην Ήπειρο,διαβλέποντας καθαρά τον κίνδυνο.
Κυριακή του Πάσχα 9 Απριλίου χτυπά το τηλέφωνο της Μεραρχίας.Δεν είναι για τις τυπικές ευχές της ημέρας αλλά για την διαβίβαση άκρως σημαντικών εντολών.Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο υποστράτηγος του ΓΕΣ Κ. Πλατής.Οι οδηγίες προς τον Κατσιμήτρο ήταν προσεκτικά διατυπωμένες και διφορούμενες: του ζητούσαν να αμυνθεί μέχρις εσχάτων σε περίπτωση ιταλικής εισβολής, αλλά ταυτόχρονα τον προέτρεπαν να μην προχωρήσει σε επιστράτευση παρά μόνο αν εκδηλωνόταν σαφής επίθεση και όχι εξαιτίας μεμονωμένων μεθοριακών επεισοδίων. Παράλληλα, του μετέφεραν την πλήρη εμπιστοσύνη του βασιλιά και της κυβέρνησης στην κρίση του και γενικά προς το πρόσωπό του.
Οχυρωματικά έργα
Ο ηγέτης της Μεραρχίας δραστηριοποιείται άμεσα.Είναι πεπεισμένος ότι η ιταλική επίθεση είναι θέμα χρόνου.Αναπτύσσει ένα αποτελεσματικό δίκτυο πληροφοριών στην Ήπειρο. Με τη βοήθεια ομάδας πρακτόρων και επικεφαλής τον δάσκαλο Σταύρο Γκατσόπουλο, παρακολουθεί στενά τις κινήσεις των ιταλικών μονάδων.Ξεκινά όλες τις διαδικασίες για την επιστράτευση ώστε αυτή να γίνει γρήγορα και με επιτυχία όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν.
«Κατσιμήτρος, ο Στρατηγός που Κράτησε τα Σύνορα»α΄ μέρος
Ο ΗΓΕΤΗΣ της θρυλικής 8ης Μεραρχίας που σταμάτησε τους Ιταλούς
«Η 8η Μεραρχία έχει την απόφασιν να παρασύρη τον αντίπαλον επί της οργανωμένης ,κατά το μάλλον και ήττον,τοποθεσίας Ελαίας και αφού επιφέρει εις τούτον φθοράν δια γενικής αντεπιθέσεως,θα επιδιώξει να τον απορρίψη πέραν των συνόρων,αποκτόπουσα αυτόν από τας γραμμάς συγκοινωνιών και ανεφοδιασμού του…».
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από τη διαταγή που εξέδωσε ο διοικητής της 8ης Μεραρχίας προς τις μονάδες του στις 23 Σεπτεμβρίου 1940, σχεδόν έναν μήνα πριν από την ιταλική επίθεση. Η διαταγή αυτή αποκαλύπτει με σαφήνεια τα σχέδια, την αποφασιστικότητα και τη στρατηγική σκέψη του Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, ο οποίος ήδη προετοιμαζόταν για μια σκληρή αμυντική αναμέτρηση στην Ήπειρο.
Η απόφαση του στρατηγού να οργανώσει την άμυνα της 8ης Μεραρχίας στην τοποθεσία Ελαίας–Καλαμά δεν ήταν μια αυθαίρετη ενέργεια, αλλά κινήθηκε μέσα στο πλαίσιο των γενικών οδηγιών του Γενικού Στρατηγείου. Ο Αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος είχε δώσει στον Κατσιμήτρο σημαντικά περιθώρια πρωτοβουλίας, επιτρέποντάς του να προσαρμόζει τις κινήσεις του ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η επιτυχής απόκρουση της ιταλικής επίθεσης και η σταθερή άμυνα στο Καλπάκι, υπό την καθοδήγησή του, τον ανέδειξαν σε μία από τις πιο μεγάλες μορφές της εποποιίας του 1940.
Η πορεία του μέχρι και το 1940
Ο Χαράλαμπος Κατσιμήτρος γεννήθηκε το 1886 στον Κλειτσό Ευρυτανίας. Κατατάχθηκε εθελοντής στον ελληνικό στρατό το 1904, σε ηλικία 18 ετών, και υπηρέτησε αρχικά ως δεκανέας και λοχίας σε ευζωνικά τάγματα. Φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή Υπαξιωματικών και το 1913 ονομάστηκε ανθυπολοχαγός Πεζικού. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους στο μέτωπο της Ηπείρου και το 1914 προβιβάστηκε σε υπολοχαγό. Κατά τον Εθνικό Διχασμό δεν αναμίχθηκε ενεργά και δεν εντάχθηκε σε πολιτικά στρατόπεδα, γεγονός που του επέτρεψε να συνεχίσει κανονικά τη στρατιωτική του σταδιοδρομία χωρίς διώξεις και μετά το 1917.
Κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία ο Κατσιμήτρος διακρίθηκε ιδιαίτερα στη μάχη του Αφιόν Καραχισάρ τον Αύγουστο του 1922. Το τάγμα του υπερασπίστηκε το στρατηγικό ύψωμα Χασάν Μπελ απέναντι στις τουρκικές δυνάμεις και, παρά τον τραυματισμό του στο πόδι, συνέβαλε ώστε η θέση να μην καταληφθεί.Για την ανδρεία που επέδειξε στα πεδία των μαχών σε όλη τη δεκαετία των μεγάλων πολέμων (1912-1922), ο Κατσιμήτρος τιμήθηκε τρεις φορές με το Χρυσό Αριστείο Ανδρείας,
Μετά το 1922 συνέχισε σταθερά τη στρατιωτική του πορεία, μακριά από τα πολιτικά κινήματα της εποχής που συνταράσσουν τη χώρα και στα οποία πρωταγωνιστούν συχνά στρατιωτικοί. Το 1923 προβιβάστηκε σε αντισυνταγματάρχη, υπηρέτησε στο Υπουργείο Στρατιωτικών και στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, ενώ φοίτησε και στην Ανωτέρα Σχολή Πολέμου. Το 1926 ανέλαβε τη διοίκηση του 15ου Συντάγματος Πεζικού, αργότερα έγινε διοικητής Πεζικού της VIII Μεραρχίας και το 1930 προήχθη σε συνταγματάρχη.
Η σταδιοδρομία του συνεχίστηκε ανοδικά: το 1936 ανέλαβε τη διοίκηση της ΙΧ Μεραρχίας, τον Ιανουάριο του 1937 προβιβάστηκε σε υποστράτηγο και τον Φεβρουάριο του 1938 τοποθετήθηκε διοικητής της VIII Μεραρχίας Ηπείρου στα Ιωάννινα, θέση από την οποία θα συνδεθεί άμεσα με τα γεγονότα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940.
Συναγερμός...οι Ιταλοί εισβάλλουν στην Αλβανία
6 Απριλίου 1939... Η Ιταλία εισβάλει στην Αλβανία.Η απειλή για την Ελλάδα είναι άμεση.Ο Χαράλαμπος Κατσιμήτρος θα βρεθεί μπροστά στην πιο μεγάλη στιγμή της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας.Είναι διοικητής της παραμεθόριας VIII Μεραρχίας στην Ήπειρο που βλέπει τα ιταλικά στρατεύματα να παρατάσσονται απέναντι από τα ελληνικά σύνορα.Οι ελληνικές δυνάμεις στα σύνορα είναι ελάχιστες και χωρίς την υποστήριξη οχυρωματικών έργων, αφού μέχρι τότε δεν υπήρχε σοβαρός κίνδυνος εχθρικής επίθεσης,από αυτήν την πλευρά των συνόρων.Τα μεγάλα οχυρωματικά έργα,η περίφημη "Γραμμή Μεταξα΄" είχαν γίνει στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα για να αποτρέψουν την υπαρκτή και διαρκή βουλγαρική απειλή.
Η κυβέρνηση Μεταξά στέλνει εσπευσμένα ενισχύσεις στην Ήπειρο,διαβλέποντας καθαρά τον κίνδυνο.
Κυριακή του Πάσχα 9 Απριλίου χτυπά το τηλέφωνο της Μεραρχίας.Δεν είναι για τις τυπικές ευχές της ημέρας αλλά για την διαβίβαση άκρως σημαντικών εντολών.Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο υποστράτηγος του ΓΕΣ Κ. Πλατής.Οι οδηγίες προς τον Κατσιμήτρο ήταν προσεκτικά διατυπωμένες και διφορούμενες: του ζητούσαν να αμυνθεί μέχρις εσχάτων σε περίπτωση ιταλικής εισβολής, αλλά ταυτόχρονα τον προέτρεπαν να μην προχωρήσει σε επιστράτευση παρά μόνο αν εκδηλωνόταν σαφής επίθεση και όχι εξαιτίας μεμονωμένων μεθοριακών επεισοδίων. Παράλληλα, του μετέφεραν την πλήρη εμπιστοσύνη του βασιλιά και της κυβέρνησης στην κρίση του και γενικά προς το πρόσωπό του.
Οχυρωματικά έργα
Ο ηγέτης της Μεραρχίας δραστηριοποιείται άμεσα.Είναι πεπεισμένος ότι η ιταλική επίθεση είναι θέμα χρόνου.Αναπτύσσει ένα αποτελεσματικό δίκτυο πληροφοριών στην Ήπειρο. Με τη βοήθεια ομάδας πρακτόρων και επικεφαλής τον δάσκαλο Σταύρο Γκατσόπουλο, παρακολουθεί στενά τις κινήσεις των ιταλικών μονάδων.Ξεκινά όλες τις διαδικασίες για την επιστράτευση ώστε αυτή να γίνει γρήγορα και με επιτυχία όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Επισκέπτεται τις μονάδες της Μεραρχίας του, εμψυχώνει τους άνδρες και δίνει οδηγίες. Ολόκληρη η Μεραρχία μεταβάλλεται σε εργοτάξιο αμυντικής οργάνωσης τόσο στο βόρειο όσο και στο παραλιακό μέτωπο. Επιλέγει ως κεντρική αμυντική γραμμή την τοποθεσία Ελαία, στο Καλπάκι. Με τις πενιχρές δαπάνες που έρχονται από την Αθήνα προσπαθεί να κατασκευάσει οχυρωματικά έργα. Θεωρεί ότι η αμυντική οργάνωση του εδάφους είναι βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του σχεδίου απέναντι στην υπεροχή των Ιταλών.
Ο Κατσιμήτρος είναι βέβαιος ότι οι Ιταλοί θα χτυπήσουν στην περιοχή Ελαία–Καλαμά και γι’ αυτό η άμυνα πρέπει να δοθεί εδώ, πάση θυσία. Γνωρίζει σπιθαμή προς σπιθαμή τον τόπο, έχει άριστες σχέσεις με τους ντόπιους, που τον ξέρουν, τον εμπιστεύονται και πρόθυμα εργάζονται υπό τις διαταγές του.Το ίδιο βέβαια κάνουν και οι στρατιώτες της Μεραρχίας, που αξίζει να σημειωθεί ότι αποτελούνταν σχεδόν εξ ολοκλήρου από Ηπειρώτες, οι οποίοι ήταν δεμένοι με την περιοχή και αυτό αύξανε τη μαχητική τους ικανότητα.
Παρά τη μικρή κρατική χρηματοδότηση των 800 χιλιάδων δραχμών, προχωρά σε εκτεταμένα έργα οχύρωσης: ανοίγει χαρακώματα, τοποθετεί συρματοπλέγματα, κατασκευάζει αντιαρματικές τάφρους, παρατηρητήρια και στέγαστρα, ενώ δημιουργεί ναρκοπέδια από παλαιά βλήματα. Διαμορφώνει καλά καμουφλαρισμένες θέσεις για το Πυροβολικό και σημειώνει προσεκτικά τα σημεία όπου θεωρεί πιθανή τη συγκέντρωση των ιταλικών δυνάμεων. Χαράσσονται μονοπάτια για τη διέλευση των ζώων του στρατού, επισκευάζονται γέφυρες και διαμορφώνονται έξι πρόχειρα αεροδρόμια, ενώ τα πολεμοφόδια μεταφέρονται σε κρυψώνες κοντά στις θέσεις μάχης για προστασία από αεροπορικές επιδρομές.
Όλα αυτά τα έργα θα γίνουν μέσα σε ένα έτος, από τον Αύγουστο του ’39 έως τον Οκτώβριο του ’40, και θα αποδειχθούν πολύτιμα, όταν θα ξεσπάσει ο πόλεμος.
Σημαντική συμβολή στην οχύρωση έχει ο συνταγματάρχης Μαυρογιάννης, διοικητής του Πυροβολικού της Μεραρχίας, ο οποίος αναπτύσσει αδιάκοπη δραστηριότητα σε όλη την Ήπειρο. Τοποθετεί πυροβόλα ακόμη και σε ορεινές σπηλιές και φροντίζει για την άριστη απόκρυψη των θέσεων, λαμβάνοντας υπόψη την υπεροχή της ιταλικής αεροπορίας.
Μέσα σε λίγους μήνες ολόκληρος ο τομέας Ελαίας–Καλαμά μετατρέπεται σε ισχυρή αμυντική γραμμή με πολυβολεία, αντιαρματικές τάφρους και εκτεταμένα εμπόδια. Ο Κατσιμήτρος, διορατικός και προνοητικός, και απόλυτα δικαιωμένος από την εξέλιξη του πολέμου, εκπονεί ύστερα από επιτόπιες μελέτες και σχέδια για πιθανή ελληνική αντεπίθεση.
Για ποιους όμως λόγους ο Κατσιμήτρος πίστευε και επέμενε στην άμυνα μέχρις εσχάτων στην περιοχή Ελαία–Καλαμά;
Η περιοχή περικλειόταν από ορεινούς όγκους: από τη μία πλευρά το ύψωμα Γκραμπάλα και από την άλλη ο λεγόμενος Κασιδιάρης, σχηματίζοντας ένα «πέταλο» μέσα στο οποίο βρισκόταν η μικρή κοιλάδα του Καλαμά. Τα υψώματα παρείχαν τη δυνατότητα παρατήρησης των κινήσεων του εχθρού, καθώς και κάλυψη και σωστή διάταξη των αμυνόμενων δυνάμεων.Όλες οι εχθρικές φάλαγγες προερχόμενες είτε από το Αργυρόκαστρο είτε από την Κορυτσά, θα έπρεπε αναγκαστικά να περάσουν από τη στενωπό της τοποθεσίας, στην προέλασή τους προς τα Γιάννινα.
Μεγάλο πλεονέκτημα για τους αμυνόμενους αποτελούσε ο βάλτος του Καλαμά, που ήταν δύσκολα διαβατός τόσο για πεζικάριους όσο και για άρματα. Όσοι και όσα το επιχείρησαν βούλιαξαν στη λάσπη.
Ο Κατσιμήτρος, σαν έτοιμος από καιρό, δείχνει απόλυτα συνειδητοποιημένος και προετοιμασμένος για τη μεγάλη μάχη.Την παρομοιάζει με την ιστορική μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ. Στους στρατιώτες της Μεραρχίας τονίζει ότι ο αγώνας θα είναι υπέρ βωμών και εστιών, αφού θα πολεμήσουν για τη δική τους ηπειρωτική γη.Σημειώνει ότι δεν θα υπάρξει σοβαρό πρόβλημα από την αεροπορία, καθώς η περιοχή είναι κατάφυτη και ορεινή, ούτε από τα άρματα που χρειάζονται πεδινό έδαφος για να κινηθούν. Στα πεδινά μέρη έχουν κατασκευαστεί τάφροι και φράγματα, ενώ στις διαβάσεις έχουν τοποθετηθεί πολυβολεία που θα περιμένουν τον εχθρό.Η Μεραρχία που διοικούσε ο Κατσιμήτρος συνολικά διέθετε 4 συντάγματα πεζικού, 15 τάγματα πεζικού, 16 πυροβολαρχίες, 5 ουλαμούς πυροβολικού συνοδείας, 2 τάγματα Πολυβόλων Κινήσεως, μία πολυβολαρχία βαρέων πολυβόλων και μία μεραρχιακή μονάδα Αναγνωρίσεως. Σε όλη τη συνοριακή γραμμή με την Αλβανία, οι παρατεταγμένοι Έλληνες στρατιώτες έφταναν τους 35.000.
Οι Έλληνες είχαν πλεονέκτημα στο ότι οι μεγάλες μονάδες τους (μεραρχίες) περιελάμβαναν περίπου 30% περισσότερο πεζικό και ελαφρώς περισσότερο ορειβατικό πυροβολικό και τυφέκια, αλλά υστερούσαν σε πεδινό πυροβολικό και άρματα μάχης. Επιπλέον, οι Ιταλοί μπορούσαν να βασιστούν και στη σχεδόν απόλυτη υπεροπλία τους στον αέρα, με 400 σύγχρονα αεροσκάφη έναντι των 115 της μικρής τότε Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας και των 28 της Ναυτικής Αεροπορίας.
Πέρα όμως από τις υλικές δυνάμεις και τα πολεμικά μέσα, καθοριστικό ρόλο έχουν οι άνθρωποι που συγκροτούν τις μονάδες, εκείνοι που χειρίζονται τα μέσα, αναλαμβάνουν δράση και καταβάλλουν επίπονες προσπάθειες. Παραμονές της ιταλικής επίθεσης, το ηθικό του Ελληνικού Στρατού — αντίθετα με τις προσδοκίες των αντιπάλων — παρέμενε ιδιαίτερα υψηλό. Οι μονάδες στελεχώνονταν από άνδρες, κατά βάση προερχόμενους από την ίδια περιοχή· στην περίπτωση της VIII Μεραρχίας, από την Ήπειρο. Είχαν κοινή καταγωγή, φιλικούς ή και συγγενικούς δεσμούς.
Οι άνθρωποι αυτοί ήταν ζυμωμένοι με το χώμα και την πέτρα του τόπου τους: σκληροτράχηλοι, λιτοδίαιτοι και ανθεκτικοί σε κακουχίες και στερήσεις. Μεταξύ τους υπήρχε άμιλλα — ή καλύτερα ένας υγιής ανταγωνισμός — για το ποιος θα αποδειχθεί πιο ικανός και πιο πολύτιμος στον αγώνα.
Ιδιαίτερο ήταν το δέσιμο των ανδρών με τους κατώτερους υπαξιωματικούς, μια αντρίκια φιλία και πίστη σε έναν κοινό σκοπό. Ακόμη πιο σημαντικός ήταν ο σεβασμός και η εμπιστοσύνη προς τον διοικητή της μονάδας, τον ηγέτη. Εκείνος όφειλε να αγαπά και να νοιάζεται τους στρατιώτες του, να εμπνέει με τα λόγια αλλά κυρίως με τις πράξεις και το προσωπικό του παράδειγμα, να διαθέτει διοικητικές ικανότητες και να γνωρίζει βαθιά τις δυνατότητες της μονάδας του.
Ένας τέτοιος διοικητής ήταν ο στρατηγός Κατσιμήτρος — αγαπητός στους στρατιώτες και στους κατοίκους της Ηπείρου, στρατιωτικός της δράσης και της πρωτοβουλίας, όχι της απείθειας ή της απειθαρχίας.
Θα ακολουθήσει ένα ύπουλο και αρκετά επιδέξιο παιχνίδι από τη μεριά των Ιταλών, οι οποίοι θα προσπαθήσουν με τις ενέργειές τους να παραπλανήσουν και να καθησυχάσουν την Αθήνα. Όλες όμως οι διπλωματικές κινήσεις και οι ανακοινώσεις τους αυτόν τον σκοπό επιδιώκουν να πετύχουν. Παρ’ όλα αυτά, όλοι γνωρίζουν ότι η επίθεση μεθοδεύεται και προετοιμάζεται.
Ο Κατσιμήτρος στην Ήπειρο παρέμεινε σε διαρκή επαγρύπνηση, έτοιμος να δράσει άμεσα, αποδεικνύοντας ήδη από το 1939 τη σύνεση, τη διορατικότητα και την αποφασιστικότητα που θα τον χαρακτήριζαν αργότερα και στο Έπος του 1940.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου