Το έπος της Τρεμπεσίνας
Στυλιανός Καβάζης
Η «ανθρωποφάγος» Τρεμπεσίνα αποτελεί ένα από τα πιο σκληρά και εμβληματικά πεδία μαχών του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940–41, όπου ο ελληνικός στρατός κλήθηκε να πολεμήσει όχι μόνο απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο, αλλά και ενάντια στις πιο ακραίες δυνάμεις της φύσης.
Σε υψόμετρα που ξεπερνούσαν τα 1.900 μέτρα, μέσα σε συνθήκες δριμύτατου ψύχους, χιονοθύελλες και σχεδόν πλήρη έλλειψη ανεφοδιασμού, οι Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με μονάδες του ιταλικού στρατού, συμπεριλαμβανομένων των επίλεκτων ορεινών δυνάμεων Alpini. Οι συγκρούσεις υπήρξαν ιδιαίτερα σφοδρές και πολύνεκρες, με τις καιρικές συνθήκες να αποτελούν συχνά εξίσου θανάσιμο παράγοντα με τις εχθρικές επιθέσεις.
Η Τρεμπεσίνα, με τα 1.923 μέτρα της, δεν ήταν απλώς ένα βουνό. Οι στρατιώτες το αποκαλούσαν «ανθρωποφάγο» ένα αδυσώπητο τέρας από πάγο, χιόνι και γκρεμούς. Εκεί κρύβονταν οι Ιταλοί Αλπινιστές, ένα από τα πιο επίλεκτα σώματα τους, έτοιμοι να συντρίψουν όποιον τολμούσε να πλησιάσει.
Ήταν τέλη του Γενάρη του 1941 και η καρδιά του Ελληνοϊταλικού Πολέμου χτυπούσε σφοδρά. Οι Κρητικοί της 5ης Μεραρχίας, περήφανοι γιοι της λεβεντογέννας Κρήτης, στέκονταν μπροστά στο παγωμένο βουνό. Στον 11ο Λόχο του 14ου Συντάγματος Χανίων, ο ανθυπολοχαγός Ησίοδος Τσίγκος, Μικρασιάτης από τα Βουρλά και επιζών της Μικρασιατικής Καταστροφής, ανέβηκε πρώτος μαζί με σαράντα άνδρες εθελοντές στις κάθετες, κρυσταλλωμένες πλαγιές που οι Ιταλοί θεωρούσαν ακατάληπτες.
Οι Έλληνες στρατιώτες αντιμετώπιζαν ακραίες συνθήκες το χιόνι και ο πάγος κυριολεκτικά έκοβε τα δάχτυλα, οι καταιγίδες πάγωναν τα κορμιά τους, και κάθε βήμα ήταν ένα ζύγισμα μεταξύ ζωής και θανάτου.
Η Μεραρχία Κρήτης που ακολούθησε είχε στρατηγική διάταξη στα άριστερά οι Ρεθυμνιώτες του 44ου Σύνταγματος, στο κέντρο οι Χανιώτες του 14ου Συντάγματος και δεξιά Καστρινοί και Λασιθιώτες του 43ου Συντάγματος
Αντιμέτωποι με δύο συντάγματα Ιταλών Αλπινιστών, οι Έλληνες σκαρφάλωσαν σε πάγο και βράχια, καρφώνοντας τις ξιφολόγχες στα τουφέκια τους και πέφτοντας στα αμπριά των εχθρών με τα ξυλιασμένα χέρια τους, ζωντανοί θρύλοι απέναντι σε έναν παγωμένο θάνατο. Οι πρώτες απώλειες ήταν βαρύτατες, αλλά κάθε μέτρο που κατακτούσαν γινόταν ξεκάθαρο μήνυμα, η Τρεμπεσίνα δεν θα ανήκε σε κανέναν άλλο εκτός από εκείνους που γνώριζαν καλύτερα από όλους τι σημαίνει αυτοθυσία.
Η κύρια προσπάθεια εκδηλώθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1941. Οι ηρωικές ελληνικές δυνάμεις κατέλαβαν το ύψωμα 1733 και, έπειτα από σκληρό αγώνα, το κρίσιμο ύψωμα 1923, συλλαμβάνοντας και αιχμαλώτους. Οι ιταλικές αντεπιθέσεις που ακολούθησαν, με τη συνδρομή πυροβολικού και αεροπορίας, αποκρούστηκαν με μεγάλες θυσίες.Οι μάχες συνεχίστηκαν μέσα σε χιονοθύελλες και ακραίο ψύχος. Η κορυφογραμμή της Τρεμπεσίνας είχε ουσιαστικά καταληφθεί μέχρι τις 31 Ιανουαρίου, εξασφαλίζοντας τον πλήρη έλεγχο της μεγάλης στρατηγικής σημασίας,περιοχής της Κλεισούρας. Οι συγκρούσεις όμως δεν σταμάτησαν εκεί αλλά συνεχίστηκαν για ημέρες, με επαναλαμβανόμενες ιταλικές προσπάθειες ανακατάληψης.
Στις 17 Φεβρουαρίου 1941, η περιοχή είχε πλέον οριστικά σταθεροποιηθεί υπό ελληνικό έλεγχο, ολοκληρώνοντας μια από τις πιο δύσκολες φάσεις των επιχειρήσεων και διασφαλίζοντας την κοιλάδα του Αώου και το μέτωπο της περιοχής.Οι αφηγήσεις πραγματικά κόβουν την ανάσα,μιλούν για στιγμές όπου οι στρατιώτες πολεμούσαν σχεδόν σώμα με σώμα, σε παγωμένες πλαγιές, μέσα σε χαράδρες και χαρακώματα σκαμμένα στον πάγο. Το κρύο, η εξάντληση και οι απώλειες δοκίμασαν τα όρια όλων.
Η Τρεμπεσίνα έγινε σύμβολο όχι μόνο μιας στρατιωτικής νίκης, αλλά της αδάμαστης θέλησης του Έλληνα στρατιώτη, της συνέχειας της γενιάς που είδε τον ηρωισμό στον Καλέ Γκρότο της Μικράς Ασίας είκοσι χρόνια νωρίτερα, και που ξανάστησε την τιμή της πατρίδας στις πιο αντίξοες συνθήκες.
Οι άνδρες που ανέβηκαν στα 1.923 μέτρα δεν ήταν απλοί στρατιώτες,ήταν ζωντανοί θρύλοι, η ενσάρκωση της ελληνικής αντοχής, της αυτοθυσίας και της ψυχής που δεν λυγίζει μπροστά σε κανένα εμπόδιο.
Ίσως τελικά τα βουνά δεν κατακτώνται. Ίσως απλώς γίνονται μάρτυρες εκείνων που τόλμησαν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους. Στην Τρεμπεσίνα δεν γράφτηκε μόνο μια νίκη, χαράχτηκε ένα όριο. Κάθε φορά που κοιτάζει κανείς την κορυφή, βλέπει όχι μόνο χιόνι, αλλά μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ανθρώπινη θέληση όταν αρνείται να ηττηθεί.
Στυλ. Καβάζης
Η χαρά της νίκης ύστερα από την κατάληψη ενός ακόμη υψώματος,οι ήρωες του Έπους του’40 πανηγυρίζουν σαν μωρά παιδιά, νικώντας τον πάγο, την κούραση και τον εχθρό.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου